Va'aiga: 0 Tusitala: Fa'atonu Site Taimi Fa'asalalau: 2023-11-14 Afuaga: Nofoaga
O tausaga taʻitasi i le aso 14 o Novema, o tagata i le lalolagi atoa e taulaʻi faʻatasi i se mataupu tau le soifua maloloina - maʻi suka. O lenei aso ua fa'aigoaina e Malo Aufaatasi ma le International Diabetes Federation o le Aso o le Ma'i suka i le Lalolagi, e fa'atatau i le fa'atupuina o le silafia ma le malamalama o le lalolagi e uiga i le ma'i suka. O lenei tausaga e fa'amanatuina ai le 17th World Diabetes Day, ma le 'autu 'Everyone Deserves Diabetes Health Management' ma le fa'aupuga o le 'Iloa le Tulaga Mata'utia, Iloa le Tali.' O lenei tusiga o lo'o su'esu'eina le talaaga o le ma'isuka, tagata e maualuga le lamatiaga, faiga puipuia, ma isi mea, e maua ai e le au faitau se malamalamaga atoatoa.
O le ma'i suka e fa'atatau i se tulaga e maualuga atu ai le maualuga o le suka i le toto o le tagata nai lo le tulaga masani ae le'i o'o i tulaga fa'ata'ita'i mo le ma'i suka. O lo'o fa'atusalia ai le amataga o le atina'eina o le ma'i suka, lea e amata ai ona vaivai le tali atu a le tino i le inisalini, ma e le'o lelei le pulea o le suka o le toto e pei o le tulaga masani.
O tulaga muamua e fesoʻotaʻi ma le muaʻi suka e aofia ai:
◆ Fa'aletonu le Anapogi Kulukose (IFG): Ua si'itia le maualuga o le suka i le toto o le anapogi ae e le'i ausia tulaga mo le ma'isuka. E masani lava, e faasino lea i le maualuga o le suka toto anapogi i le va o le 100 mg/dL (5.6 mmol/L) ma le 125 mg/dL (6.9 mmol/L).
◆ Fa'apalepaleina o le Kulukose Fa'aletonu (IGT): E lua itula le maualuga ole suka ole toto ile su'ega ole fa'apalepale o le kulukose ile gutu (OGTT) e maualuga atu nai lo le masani ae e le'i ausia le tulaga o le ma'isuka. E masani lava, e faasino lea i le maualuga o le suka toto e lua itula i le va o le 140 mg/dL (7.8 mmol/L) ma le 199 mg/dL (11.0 mmol/L).
O le iai o le ma'i suka e ta'u mai ai le maualuga o le lamatiaga o le atia'e o le ma'i suka ae e maua ai fo'i le avanoa e puipuia ai. E ala i le soifua maloloina lelei, paleni taumafa, faamalositino feololo, ma le tausia o se mamafa maloloina, o tagata e maua i le ma'i suka e ono tuai pe taofia le alualu i luma i le ma'i suka. O le mea lea, o le fa'atinoina o le olaga ma le mata'ituina masani e taua tele mo tagata ta'ito'atasi ua maua i le ma'i suka. O le faia vave o faiga e ono fesoasoani e fa'agesegese pe taofia ai le tupu a'e o le ma'i suka.
I tagata matutua, o le faitau aofa'i e maualuga le lamatiaga mo le ma'isuka e aofia ai tagata e iai se tasi pe sili atu o tulaga lamatia nei. O mea nei e ono fa'atupula'ia ai le fa'atupuina o le ma'i suka. O a'afiaga autu mo tagata e maualuga le lamatiaga mo le ma'isuka o:
1. Tausaga ≥40 tausaga: O le a'afiaga o le ma'i suka e fa'atupula'ia malie pe a matutua.
2. Tala'aga o le ma'i suka (IGT, IFG, po'o mea uma e lua): Na maua muamua i le ma'i suka, o lona uiga, fa'aletonu le suka toto anapogi po'o le fa'apalepale o le kulukose.
3. Ova le mamafa (BMI ≥24 kg/m²) poʻo le lapoʻa (BMI ≥28 kg/m²) ma/poʻo le gaʻo tutotonu: O le mamafa ma le lapoʻa o ni faʻalavelave taua tele mo le maʻisuka, aemaise o le gaʻo tutotonu, faʻaalia i le faʻaputuina o gaʻo o le manava.
4. Tulaga nofonofo: O le leai o ni fa'agaioiga fa'aletino ma le fa'aumiumi o le nofonofo e fa'ateleina ai le tulaga lamatia o le ma'i suka.
5. Tala'aga o aiga o le ma'isuka ituaiga 2 i totonu o aiga tulaga muamua: Fa'atonu tagata o le aiga (matua, tuagane) o lo'o i ai se tala'aga o le ma'isuka ituaiga 2.
6. Tala'aga o le ma'i suka ma'itaga i fafine: Na maua muamua i le ma'i suka maitaga a'o ma'itaga.
7. Toto maualuga: Toto toto maualuga ≥140 mmHg ma/poo le toto diastolic ≥90 mmHg po'o le faia o togafitiga fa'amalosi.
8. Lipine toto e le masani ai: High-density lipoprotein cholesterol (HDL-C) ≤0.91 mmol/L ma/poʻo triglycerides (TG) ≥2.22 mmol/L poʻo le faia o le lipid-lowering therapy.
9. Atherosclerotic cardiovascular disease (ASCVD) ma'i: Tagata ta'ito'atasi ua uma ona mafatia i fa'ama'i cardiovascular atherosclerotic.
10. Tala'aga o le ma'isuka fa'ama'i fa'ama'i fa'afuase'i: Sa iai muamua fa'alavelave le tumau o le maualuga o le suka toto.
11. Polycystic ovary syndrome (PCOS) ma'i po'o tulaga fa'afoma'i e feso'ota'i ma le inisalini tete'e: E pei ole hirsutism.
12. Fa'aaogā umi o vaila'au fa'ama'i ma/po'o vaila'au fa'ama'i ma statins: O vaila'au fa'apitoa e ono feso'ota'i ma le atina'eina o le ma'i suka.
O le iai o nei tulaga lamatia e ono atili ai ona a'afia tagata i le ma'i suka. Ole mea lea, ole su'esu'ega faifaipea ole ma'i suka ma le pulega ole soifua maloloina e taua tele mo tagata e maualuga le lamatiaga.
toto maualuga
Tulaga nofonofo
Ova le mamafa (BMI ≥24 kg/m²)
O fa'ailoga o le ma'i suka e ono eseese e fa'atatau i le ituaiga ma le umi o le ma'i suka. Ae ui i lea, i se tulaga lautele, o nisi nei o faʻaʻailoga masani e ono iai le maʻisuka:
Polyuria (fa'a'ai soo): E masani ona fia inu tagata mama'i i le ma'isuka ona o le maualuga o le suka i le toto e fa'ateleina ai le vai o le tino, ma o'o atu ai i le pipii soo.
1. Polydipsia (le fia inu tele): Ona o le tele o le mimi, e ono maua e tagata gasegase le fia inu e le masani ai o se tali atu i le tino i le leiloa o le vai.
2. Pa'u le mamafa: E ui i le tele o le fia'ai, o le le mafaia e sela ona fa'aoga lelei le kulukose e ta'ita'iina ai le malepelepe o maso ma ga'o mo le malosi, ma i'u ai i le pa'u o le mamafa.
3. Vaivai: E ono lagona e tagata ma'i suka e vaivai pe vaivai, atonu ona o le le mafai e le tino ona fa'aogaina le suka toto e fai ma puna o le malosi.
4. Va'ai va'ai: O le maualuga o le suka o le toto e ono mafua ai le gau o le vai mai mata, ma i'u ai i le va'ai. E masani lava e le tumau, ma e mafai ona faʻaitiitia faʻamaoniga pe a pulea le maualuga o le suka toto.
5. Fa'agesegese le fa'amaloloina o manu'a: O le ma'i suka e a'afia ai le malosi o le tino e fa'amalolo ai manu'a ma manu'a, e ono mafua ai ona fa'aumi le fa'amalolo o manu'a.
6. Fa'ama'i so'o: O tagata ma'i suka e sili atu ona a'afia i fa'ama'i fa'ama'i, ae maise lava ile pa'u, ala ile urinary, ma le manava.
7. Fa'avavale po'o le fa'atete i pito (diabetic neuropathy): O le maualuga o le suka toto umi e mafai ona fa'aleagaina ai le tino o le neura, ma mafua ai le fa'anenefu, fa'afefe, po'o le tiga o vae.
8. Ma'i o vae: O le le pulea lelei o le ma'isuka i se taimi umi e ono afaina ai a'a toto ma le neura, ma fa'atupula'ia ai le a'afiaga o le ma'i i lalo o vae.
9. Fa'aletonu tau feusua'iga: O le ma'i suka e ono o'o atu ai i fa'afitauli tau feusua'iga, e a'afia ai le libido ma le fa'atinoga.
O nei fa'a'ailoga atonu e le maua e tagata ma'i suka uma ma e mafai ona vaivai i nisi taimi. Aemaise lava i le amataga o le ma'isuka, o fa'ailoga e ono fa'apitoa. O le mea lea, o le su'esu'eina vave o le ma'isuka e taua tele mo tagata e maualuga le lamatiaga ma i latou e a'afia i fa'ailoga. Afai e iai fa'ailoga e feso'ota'i ma le ma'i suka po'o ni a'afiaga e a'afia ai, e fautuaina le su'esu'ega fa'afoma'i ma su'esu'ega talafeagai.
Lelavā
Polydipsia
Nu'u po'o le fa'atete i pito
O fa'afitauli o le ma'i suka e afua mai i le fa'aleagaina umi ona o le maualuga o le suka toto i totoga ma faiga eseese i totonu o le tino. O nei fa'alavelave e ono tupu a'e i tagata mama'i ma'isuka, aemaise lava pe a le'o lelei le fa'atonutonuina pe togafitia vave le ma'isuka. O nisi nei o fa'alavelave masani o le ma'i suka ma o latou fa'ailoga e ono tutupu:
1. Fa'ama'i fatu: O le maualuga o le suka o le toto e ono fa'aleagaina ai toto, fa'ateleina ai le fa'ama'i fatu ma le stroke. O auga e ono aofia ai le tiga o le fatafata, tatavale, le manava, vaivai, ma isi.
2. Peripheral neuropathy: O le faaumiumi o le maualuga o le suka i le toto e ono afaina ai le tino o le tino, ma mafua ai le faanenefu, tingling, tiga, poʻo lagona le lelei i pito.
3. Fa'ama'i fatuga'o o le ma'i suka: O le maualuga o le suka toto e mafai ona fa'aleagaina ai fatuga'o, ma i'u ai i fa'ama'i fatuga'o tumau. O auga e mafai ona aofia ai suiga ile mimi (fa'ateleina pe fa'aitiitia), fula, toto maualuga.
4. Retinopathy o le ma'isuka: O le ma'isuka retinopathy o se tasi lea o fa'alavelave mata'utia i tagata mama'i ma'isuka, e o'o atu ai i le faanenefu o le va'ai, leiloa o le va'aiga, po'o le tauaso.
5. Fa'afitauli o vae: O le maualuga o le suka i le toto umi e mafai ona fa'aleagaina ai neura o vae ma alātoto, ma fa'ateleina ai le lamatiaga o le ma'i o le vae ma fa'ama'i pipisi.
6. Ma'i toto maualuga: O le ma'i suka ma le toto maualuga e masani ona feso'ota'i ma e a'afia ai le tasi i le isi. O le toto maualuga e mafai ona avea ma se tulaga tuto'atasi e a'afia ai le ma'isuka.
7. O le maualuga o le cholesterol: O le maualuga o le suka toto e mafai ona mafua ai le faaletonu o le lipid, faʻateleina le lamatiaga o le atherosclerosis ma faʻamaʻi fatu fatu.
8. Neuropathy o le maʻisuka: I le faaopoopo atu i le peripheral neuropathy, e mafai foi ona oʻo atu ai i le faʻaleagaina o le autonomic nervous system, mafua ai faʻafitauli o le manava, faʻaleagaina o feusuaiga, ma isi.
9. Va'a o le ma'isuka: O le maualuga o le suka i le toto umi e mafai ona fa'aitiitia ai lagona i vae, ma fa'amanu'a ai, ma i'u ai ina tupu i le papala ma fa'ama'i.
10. Fa'ateleina le a'afiaga o gau: O su'esu'ega ua fa'ailoa mai e ono fa'atupula'ia le lamatiaga o le gau i tagata mama'i ma'i suka, aemaise lava i tagata matutua.
E taua le maitauina o le amataga o nei faʻalavelave atonu e faasolosolo malie, o nisi taimi o loʻo i ai i gasegase ae latou te leʻi iloa. O le mea lea, mo tagata mama'i ma'isuka, o le siakiina pea o le soifua maloloina ma le fa'atonutonuina o le maualuga o le suka o le toto e taua tele e puipuia ai fa'afitauli. O le vave iloa ma togafitiga talafeagai e mafai ona faʻagesegese lelei le alualu i luma o faʻalavelave.
Afai o lou suka toto e masani ma e maualuga lou lamatiaga i le ma'i suka, e taua le tausia o se olaga soifua maloloina, auai i faamalositino talafeagai, ma mata'ituina e le aunoa faailoilo e pei o le toto toto, suka toto, toto lipids, ma le mamafa.
Afai o e iai ile amataga ole ma'i suka, ole fa'amalosia lou olaga e taua tele. E aofia ai le faʻatapulaʻaina o le masima ma le ava malosi, faʻaogaina o meaʻai paleni, faʻatonutonu le faʻaogaina o kalori, ma auai i gaioiga faʻamalositino maualuga mo le sili atu i le 150 minute i le vaiaso. Afai e le ausia sini faʻamoemoeina faʻalavelave pe a uma le ono masina, e mafai ona mafaufauina le faʻaogaina o vailaʻau, e pei o le metformin poʻo le acarbose.
Afai ua maua oe i le ma'i suka, e leai se mea e popole ai. E tusa ai ma tekinolosi faʻafomaʻi o loʻo i ai nei, o le maʻisuka e le faʻafefe e pei ona foliga mai. Faatasi ai ma faʻalavelave faʻafuaseʻi, e mafai ona toe faʻafoʻisia le maʻisuka, ausia le faʻamagaloina o le falemaʻi ma faʻasaʻoloto oe mai vailaʻau faʻaitiitia kulukose. O a vaega o tagata e ono maua le suiga o le ma'i suka?
1. Ma'i suka vave: O faiga fa'agaioiga ola mo tagata mama'i vave, e aofia ai le paleni o mea'ai, pulea o le mamafa, ma le fa'ateleina o le fa'amalositino, e mafai ona fesoasoani e toe fa'afo'isia le ma'i suka i se tulaga.
2. O tagata mama'i faatoa maua i le ma'isuka: Fa'asagaga talafeagai, e aofia ai le olaga ma le fa'aleleia atili o mea'ai, mo tagata mama'i fou ua maua i le ma'isuka e mafai ona fesoasoani i le toe fa'afo'isia o le alualu i luma o le ma'i suka.
3. O tagata mama'i lapopoa po'o le tino ma'i suka: O le mamafa e feso'ota'i vavalalata ma le ma'i suka. E ala i le puleaina o le mamafa, taumafa maualalo le ga'o, ma le fa'ateleina o le fa'amalositino, e mafai e tagata mama'i mamafa po'o ma'i lapopo'a ona maua le suiga.
4. O ma'i e iai se tali lelei i suiga o le olaga: O nisi o gasegase e ono suia o latou olaga, e aofia ai mea'ai ma fa'amalositino. Mo nei gasegase, o le usita'i i se olaga soifua maloloina e mafai ona fa'atupula'ia tele ai le fa'aletonu o le ma'i suka.
5. Tamaiti ma'i suka: O tagata mama'i ma'isuka laiti e masani lava ona sili atu le fa'aogaina o le metabolic. E ala i le suia o latou olaga, atonu latou te maua ai le faigofie ona ausia le suiga o le maʻisuka.
E taua le maitauina o le suiga o le ma'isuka e le talafeagai i tagata uma, ma e ono eseese i'uga mai lea tagata i lea tagata. O eseesega o tagata ta'ito'atasi i le tulaga o le tino, ma'i suka, ma le ituaiga olaga o le a a'afia ai le avanoa e toe suia ai. O le mea lea, so'o se fuafuaga e toe fa'afo'isia le ma'i suka e tatau ona faia i lalo o le ta'ita'iga a se foma'i ma fa'atatau i tulaga ta'itasi. E mafai e fomaʻi ona suʻesuʻeina le soifua maloloina lautele o gasegase, tuʻuina atu fautuaga talafeagai, ma atiaʻe fuafuaga faʻapitoa mo togafitiga.