लहान किंवा मोठी शस्त्रक्रिया करण्यासाठी शेड्यूल केले आहे? तुम्हाला हे जाणून आनंद होईल की आज ऍनेस्थेसिया खूप सुरक्षित आहे. असे म्हटले आहे की, अशा काही गोष्टी आहेत ज्या तुम्हाला ऍनेस्थेसियाबद्दल माहित नसतील ज्या कोणत्याही भीती दूर करू शकतात आणि तुमचा परिणाम सुधारू शकतात.
तुम्हाला भूल देऊन शस्त्रक्रिया करण्याबद्दल चिंता वाटत असल्यास, पर्यायाचा विचार करा. जर तुमच्यावर 200 वर्षांपूर्वी अशीच शस्त्रक्रिया झाली असती, तर वेदनांचा सामना करण्याचा तुमचा एकमेव पर्याय म्हणजे काही व्हिस्की खाली करून दात घासणे.
आता, नॅशनल इन्स्टिट्यूट ऑफ हेल्थच्या म्हणण्यानुसार, दररोज सुमारे 60,000 रूग्ण या वेदनाशामक औषधांच्या मदतीने सर्व प्रकारच्या शस्त्रक्रिया आणि इतर वैद्यकीय प्रक्रिया करतात. यात काही शंका नाही की ऍनेस्थेसिया — गॅसच्या रूपात श्वास घेतल्यास किंवा उच्च प्रशिक्षित डॉक्टर, दंतचिकित्सक किंवा परिचारिका ऍनेस्थेटिस्टद्वारे तुमच्या रक्तप्रवाहात इंजेक्शन दिलेले असले तरी — यामुळे लाखो लोकांना दीर्घ आणि आरोग्यदायी जीवन जगणारे वैद्यकीय उपचार मिळण्यास सक्षम केले आहे. असे म्हटले आहे की, ऍनेस्थेसियाबद्दल अशा काही गोष्टी आहेत ज्या तुम्हाला आश्चर्यचकित करू शकतात.
1. धूम्रपान करणाऱ्या लोकांना धूम्रपान न करणाऱ्यांपेक्षा जास्त ऍनेस्थेसियाची आवश्यकता असू शकते
ऍनेस्थेसियोलॉजिस्टने बर्याच काळापासून लक्षात घेतले आहे की धूम्रपान करणाऱ्यांना अनेकदा अतिरिक्त ऍनेस्थेसियाची आवश्यकता असते. आणि आता तज्ञांनी याची पुष्टी करणे सुरू केले आहे: बर्लिनमधील 2015 च्या युरोपियन सोसायटी ऑफ ऍनेस्थेसियोलॉजीच्या बैठकीत सादर केलेल्या प्राथमिक संशोधनात असे आढळून आले की ज्या महिला धूम्रपान करतात त्यांना त्यांच्या ऑपरेशन दरम्यान महिलांपेक्षा 33 टक्के अधिक भूल आवश्यक असते आणि ज्यांना धुम्रपानाचा सामना करावा लागतो त्यांना 20 टक्के अधिक आवश्यक असते. आणखी एक शोध? दोन्ही धूम्रपान गटांना शस्त्रक्रियेनंतर अधिक वेदनाशामक औषधांची आवश्यकता होती.
उत्तर कॅरोलिना येथील विन्स्टन-सेलेम येथील वेक फॉरेस्ट स्कूल ऑफ मेडिसिन येथील ऍनेस्थेसियोलॉजीचे सहयोगी प्राध्यापक जॉन रेनॉल्ड्स, एमडी स्पष्ट करतात की धूम्रपान करणाऱ्यांना वायुमार्गात त्रास होतो. परिणामी, श्वासोच्छवासाच्या नळ्यांसह त्यांची सहनशीलता सुधारण्यासाठी त्यांना वेदना औषधांच्या उच्च डोसची आवश्यकता असू शकते, ते म्हणतात.
विशेष म्हणजे, जे लोक दररोज किंवा साप्ताहिक आधारावर गांजा (भांग) धूम्रपान करतात किंवा सेवन करतात त्यांना एंडोस्कोपीसारख्या नियमित प्रक्रियेसाठी नेहमीच्या पातळीपेक्षा दुप्पट भूल देण्याची आवश्यकता असू शकते, मे 2019 मध्ये अमेरिकन ऑस्टियोपॅथिक असोसिएशनच्या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासात आढळून आले आहे.
जर्नल ऍनेस्थेसियोलॉजीमध्ये प्रकाशित केलेल्या पुनरावलोकनानुसार, जर तुम्हाला आधीच माहित असेल की तुमच्यावर शस्त्रक्रिया होणार आहे, तर काही दिवस अगोदरच धूम्रपान सोडणे तुमच्या गुंतागुंत होण्याचा धोका कमी करण्यात आणि तुम्हाला बरे करण्यात मदत करू शकते.
2. ऍनेस्थेसिया तुम्हाला नेहमी झोपायला लावत नाही
क्लीव्हलँड क्लिनिकच्या मते:
दात काढणे, खोल कापण्यासाठी टाके येणे किंवा तीळ काढणे यासारख्या प्रक्रियेदरम्यान वेदना टाळण्यासाठी स्थानिक ऍनेस्थेसिया केवळ शरीराचा एक छोटा भाग सुन्न करते.
प्रादेशिक भूल शरीराच्या मोठ्या भागात वेदना आणि हालचाल दडपून टाकते, परंतु तुम्हाला पूर्णपणे जागृत ठेवते आणि बोलण्यास आणि प्रश्नांची उत्तरे देण्यास सक्षम होते. बाळाच्या जन्मादरम्यान दिलेला एपिड्यूरल हे एक उदाहरण आहे.
सामान्य भूल संपूर्ण शरीरावर परिणाम करते, ज्यामुळे तुम्ही बेशुद्ध पडता आणि हालचाल करू शकत नाही. हे सामान्यतः मोठ्या आणि वेळ घेणाऱ्या ऑपरेशन्ससाठी वापरले जाते. लहान डोसमध्ये, सामान्य भूल देण्याच्या औषधाचा वापर 'ट्वायलाइट स्लीप' नावाची गोष्ट प्रवृत्त करण्यासाठी केला जाऊ शकतो, एक कमी शक्तिशाली प्रकारचा ऍनेस्थेसिया जो तुम्हाला शांत करतो जेणेकरुन तुम्हाला झोप येते, आराम मिळतो आणि काय चालले आहे ते कळू शकत नाही.
3. शस्त्रक्रियेदरम्यान जागे होणे शक्य आहे
अमेरिकन सोसायटी ऑफ ऍनेस्थेसियोलॉजिस्ट (एएसए) च्या मते, हे देखील अत्यंत दुर्मिळ आहे, जे जनरल ऍनेस्थेसियाचा समावेश असलेल्या प्रत्येक 1,000 वैद्यकीय प्रक्रियेपैकी फक्त 1 किंवा 2 मध्ये घडते. ही स्थिती, ज्याला 'ॲनेस्थेसिया अवेअरनेस' म्हणतात, तेव्हा उद्भवते जेव्हा रुग्णाला त्याच्या सभोवतालची आणि शस्त्रक्रियेदरम्यान घडणाऱ्या घटनांची जाणीव होते. अशा जागरण सहसा संक्षिप्त असतात आणि रुग्णांना सहसा वेदना जाणवत नाही. ॲनेस्थेसिया जागरूकता उच्च-जोखीम असलेल्या रूग्णांमध्ये अधिक सामान्य असू शकते ज्यांना अनेक वैद्यकीय परिस्थिती आहेत, किंवा ज्यांना आपत्कालीन परिस्थितीत उपचार केले जात आहेत, ज्यामध्ये भूल देण्याचा नेहमीचा डोस सुरक्षितपणे दिला जाऊ शकत नाही.
4. जड असण्यामुळे तुमच्या गुंतागुंत होण्याचा धोका वाढू शकतो
एएसएच्या म्हणण्यानुसार, ऍनेस्थेसियोलॉजिस्टसाठी औषधाचा सर्वोत्तम डोस प्रदान करणे आणि ते औषध अंतस्नायुद्वारे प्रदान करणे कठीण आहे ज्यांचे वजन लक्षणीयरीत्या जास्त आहे. याव्यतिरिक्त, लठ्ठपणामुळे स्लीप एपनियाचा धोका वाढतो, अशी स्थिती ज्यामुळे श्वासोच्छवासात वारंवार विराम होतो. यामुळे तुम्हाला पुरेसा ऑक्सिजन आणि हवेचा प्रवाह मिळण्याची खात्री करणे, विशेषतः सामान्य भूल देताना, अधिक कठीण होऊ शकते. शस्त्रक्रियेपूर्वी वजन कमी केल्याने गुंतागुंत होण्याचा धोका कमी होतो.
5. ॲनेस्थेसिया काम करू शकणारे वेगवेगळे मार्ग डॉक्टर शोधत आहेत
नॅशनल इन्स्टिटय़ूट ऑफ जनरल मेडिकल सायन्सेस (NIGMS) नुसार, जेव्हा ऍनेस्थेटिक्स नुकतेच नेहमीच्या शस्त्रक्रियेचा भाग बनले होते, तेव्हा त्यांचे व्यवस्थापन करणाऱ्या डॉक्टरांना ते कसे कार्य करतात याबद्दल फारच कमी माहिती होते. आज, असे मानले जाते की ऍनेस्थेटिक्स तंत्रिका सेल झिल्लीच्या आत विशिष्ट प्रोटीन रेणूंना लक्ष्य करून मज्जातंतू सिग्नलमध्ये व्यत्यय आणतात. शास्त्रज्ञ ऍनेस्थेसियाबद्दल अधिक जाणून घेत असल्याने, ही औषधे केवळ अधिक प्रभावी होतील, NIGMS म्हणते.
6. रेडहेड्सना इतर कोणापेक्षा जास्त ऍनेस्थेसियाची आवश्यकता नाही
वेक फॉरेस्ट बॅप्टिस्ट हेल्थचे बाह्यरुग्ण भूल देण्याचे विभाग प्रमुख टिमोथी हारवुड, एमडी म्हणतात, हे 'अनेस्थेटिक समुदायामध्ये मोठ्या प्रमाणात पसरलेली शहरी मिथक आहे.' या कल्पनेला कारणीभूत ठरली की लाल केस असलेल्या लोकांमध्ये मेलानोकॉर्टिन-1 रिसेप्टर (MC1R) नावाचे जनुक असण्याची शक्यता असते, ज्याने एखाद्या व्यक्तीची भूल देण्याबद्दलची संवेदनशीलता कमी होते, असे डॉ. हारवुड स्पष्ट करतात. परंतु ती कल्पना अधिक छाननीत टिकून राहिली नाही: जर्नल ऍनेस्थेसिया आणि इंटेन्सिव्ह केअरमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासात सामान्य भूल किती आवश्यक आहे, पुनर्प्राप्तीचा वेग किंवा लाल केस किंवा काळे केस असलेल्या रूग्णांमध्ये शस्त्रक्रियेनंतरच्या वेदनांचे प्रमाण यात काही फरक आढळला नाही.
7. तुम्ही जागे झाल्यावर तुम्हाला अरोमाथेरपीचा प्रयत्न करायचा असेल
मळमळ आणि उलट्या कमी करण्यासाठी काही सुगंध मदत करतात असे दिसून आले आहे जे अनेकदा ऍनेस्थेसिया नंतर उद्भवते. जर्नल कॉम्प्लिमेंटरी थेरपीज इन मेडिसिनमध्ये फेब्रुवारी 2019 मध्ये प्रकाशित झालेल्या एका अभ्यासात असे आढळून आले आहे की आले किंवा लॅव्हेंडर आवश्यक तेले पाच मिनिटांसाठी इनहेल केल्याने त्या लक्षणांची तीव्रता प्लेसबोपेक्षा चांगली आहे. त्याचप्रमाणे, ऍनेस्थेसिया आणि ऍनाल्जेसिया या जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या पूर्वीच्या अभ्यासात असा निष्कर्ष काढण्यात आला आहे की ज्या रुग्णांनी नाक झाकून तीन दीर्घ श्वास घेतला आणि आले, पुदीना, पेपरमिंट आणि वेलची आवश्यक तेले, आले, पुदीना, पुदीना आणि वेलची आवश्यक तेले वापरून त्यांचे नाक झाकून घेतले, त्यांना त्यांच्या प्रक्रियेनंतर उपचार करण्यास कमी वाटत होते.
8. भूल तुमच्या स्मरणशक्तीवर परिणाम करू शकते
जनरल ऍनेस्थेसियामुळे स्मरणशक्ती कमी होऊ शकते जी अनेक दिवस, अगदी महिने टिकू शकते, नोव्हेंबर 2014 मध्ये क्लिनिकल इन्व्हेस्टिगेशन जर्नलमध्ये प्रकाशित झालेल्या युनिव्हर्सिटी ऑफ टोरंटो फॅकल्टी ऑफ मेडिसिन अभ्यासानुसार. संशोधकांनी स्पष्ट केल्याप्रमाणे, सुमारे 37 टक्के तरुण प्रौढ आणि 41 टक्के वृद्ध रुग्णांना रुग्णालयातून डिस्चार्ज झाल्यावर पोस्टऑपरेटिव्ह स्मृती समस्या येत असल्याची तक्रार आहे. यापैकी काही स्मरणशक्ती कमी होणे हे ऍनेस्थेसिया व्यतिरिक्त इतर कारणांमुळे असू शकते, जसे की शस्त्रक्रियेमुळे जळजळ किंवा तणाव. परंतु काही मेंदूतील स्मरणशक्ती कमी होणे रिसेप्टर्सच्या ऍनेस्थेसियाच्या प्रभावामुळे होण्याची शक्यता आहे.
इतकेच काय, ब्रिटिश जर्नल ऑफ ऍनेस्थेसियाच्या ऑगस्ट 2018 च्या अंकात प्रकाशित झालेल्या एका अलीकडील मेयो क्लिनिकच्या अभ्यासात असे सुचवण्यात आले आहे की 70 वर्षांपेक्षा जास्त वयाच्या रूग्णांमध्ये लपलेल्या पूर्व-अस्तित्वात असलेल्या स्मृती समस्या उघड करण्यासाठी ऍनेस्थेसियाच्या संपर्कात मेंदूच्या कार्यामध्ये पुरेशी घट होऊ शकते.
तळ ओळ: तुमचे वय काहीही असो, सामान्य भूल दिल्यानंतर तुमच्या डॉक्टरांच्या सूचना लिहा किंवा जवळच्या मित्राला किंवा कुटुंबातील सदस्याला सोबत आणा जो तुम्ही ऐकलेल्या गोष्टींच्या अचूकतेची खात्री देऊ शकेल.
