Hîpertansiyon nexweşiyek kronîk a hevpar e. Ger demek dirêj bê kontrol bimîne, dikare zirarek mezin bide organên girîng ên wekî dil, mêjî û gurçikan. Ji ber vê yekê, pir girîng e ku meriv hîpertansiyonê di wextê xwe de fam bike û pêşî lê bigire.
I. Pênase û Zirara Hîpertansiyon
Hîpertansiyon rewşa ku tê de tansiyona xwînê ya sîstolîk û diastolîk bi domdarî bilind dibe vedibêje. Li gorî standarda tespîtkirinê ya Chinaînê, mezinên ku tansiyona xwînê systolic ≥140 mmHg an tansiyona xwînê diastolîk ≥90 mmHg heye dikarin bi hîpertansiyon werin teşhîs kirin. Ger tansiyona sîstolîk di navbera 140-159 mmHg an tansiyona dîastolîk di navbera 90-99 mmHg de be, ew wekî hîpertansiyon qonaxa 1 tê dabeş kirin. Ger tansiyona sîstolîk di navbera 160-179 mmHg an tansiyona dîastolîk di navbera 100-109 mmHg de be, ew wekî hîpertansiyon qonaxa 2 tê dabeş kirin. Ger tansiyona sîstolîk ≥180 mmHg an tansiyona diastolîk ≥110 mmHg be, ew wekî hîpertansiyon qonaxa 3 tê dabeş kirin.
Hîpertansiyonek demdirêj dikare bi giranî zirarê bide organên girîng ên wekî dil, mêjî û gurçikan, û tewra jî bibe sedema şert û mercên kujer ên mîna nexweşiya dil, stok û têkçûna gurçikê. Ji ber vê yekê, hîpertansiyon jê re 'kujerê bêdeng' tê gotin û xetereyek girîng a tenduristiyê çêdike.
II. Sedemên Hîpertansiyon
Gelek faktor hene ku dikarin li ser tansiyona xwînê bandor bikin. Sedemên sereke yên hîpertansiyonê ev in:
1. Jiyana nebaş
Zêde girtina rûnên heywanan, proteîn, qelewbûn û nebûna werzîşê ya laşî, kişandina cixare û vexwarina alkolê ya demdirêj, hemî tevgerên şêwaza jiyanê ya zirardar in ku dikarin hîpertansiyonê derxînin.
2. Zexta derûnî ya zêde
Zextên cihêreng ên ji kar û jiyanê dibe ku heyecana sempatîk teşwîq bike, hilberîna dil zêde bike û bibe sedema bilindbûna tansiyona xwînê.
3. Xwarina zêde ya sodyûmê
Xwarina pir zêde xwarina ku bi sodyûmê dewlemend e, naveroka sodyûmê di xwînê de zêde dike, dibe sedema girtina şilavê di damarên xwînê de û zêdebûna tansiyona xwînê.
4. Faktorên genetîkî
Kesên bi dîroka malbatê ya hîpertansiyonê re îhtîmal e ku vê rewşê pêşve bibin.
5. Pîrbûn
Her ku mirov pîr dibe, elasticî û fonksiyona damaran hêdî hêdî kêm dibe, xetera hîpertansiyon zêde dibe.
III. Nîşaneyên Hîpertansiyon
Hîpertansiyona sivik û nerm bi gelemperî di qonaxên xwe yên destpêkê de nîşanên diyar tune û tenê bi pîvandinê ve tê destnîşankirin. Dema ku tansiyona xwînê zêde dibe, dibe ku nîşanên mîna serêş, gêjbûn, palpitasyon, tinnitus û bêxewî derkevin holê. Dibe ku hin nexweş jî kêmbûna dîtinê û epistaxisê jî bibînin.
IV. Dermankirina Hîpertansiyon
6. Dermankirina dermanan
(1) Astengkerên kanala kalsiyûmê: Ev dikarin damarên xwînê fireh bikin û bi gelemperî ji bo dermankirina hîpertansiyonê têne bikar anîn, wek nitrendipine, amlodipine, hwd. Divê bandorên alî yên muhtemel ên mîna serêş, gêjbûn û edema lingan werin şopandin.
(2) Inhibitors ACE: Ew veguherîna angiotensin I bo angiotensin II asteng dikin da ku bandorek kêmkirina tansiyona xwînê bi dest bixin. Nimûne enalapril, lisinopril, hwd. Divê fonksiyona gurçikê di dema karanîna de were şopandin.
(3) Blokkerên Beta: Ew teşwîqkirina sempatîk a dil asteng dikin da ku rêjeya dil û hilberîna dil kêm bikin. Wek mînak propranolol, atenolol, hwd.
(4) Dermanên din ên antîhîpertansiyon: Wek diuretîk, dermanên navendî, hwd. Doktor dê li gorî rewşa her nexweş dermanên guncawe destnîşan bikin.
7. Guhertina şêwaza jiyanê
(1) Xwarina kêm-xwê û kêm rûn: Xwarina rûn, kolesterol û sodyûmê kêm bikin.
(2) Werzişên aerobîk ên birêkûpêk: Wek rêveçûna bi lez, bazdan, avjenî û hwd. 3-4 caran di hefteyê de, her carê 30-60 deqe.
(3) Giraniya normal biparêzin.
(4) Rawestandina cixare û alkolê.
(5) Perwerdehiya rihetbûnê: Mîna meditation, guhdarîkirina muzîkê, yoga, hwd., Ji bo alîkariya birêvebirina stresê.
V. Pêşîlêgirtina Hîpertansiyon
Mifteya pêşîlêgirtina hîpertansiyon di şêwazek jiyanek tendurist û adetên parêza rast de ye.
8. Giraniya laşê normal biparêzin û ji qelewiyê dûr bixin.
9. Cixare û vexwarina alkolê sînordar bikin.
10. Xwarinên kêm xwê û kêm rûn, bêtir fêkî û sebzeyên teze bixwin.
11. Tevgerên birêkûpêk ên aerobîk ên mîna rêveçûna bilez, bazdan, avjeniyê bikin.
12. Stresa xebatê birêve bibin û zîhniyeta erênî biparêzin.
13. tansiyona xwînê bi rêkûpêk kontrol bikin. Ger anormalî hat dîtin bi lez li lênihêrîna bijîşkî bigerin.
VI. Girîngiya Birêkûpêk Çavdêriya Tansiyona Xwînê
Ji ber ku hîpertansiyon bi gelemperî di qonaxên xwe yên destpêkê de nîşanên girîng tune, gelek nexweş haya wan jê tune. Ji ber vê yekê, kontrolkirina tansiyona xwînê bi rêkûpêk pir girîng e.
Divê kesên mezin 3-6 mehan carekê tansiyona xwe kontrol bikin. Ger anormaliyek were dîtin, ji bo ku tansiyona xwînê di bin kontrolê de bimîne û pêşî li tevliheviyan bigire, divê dermankirina bijîjkî ya erênî û guhertinên şêwaza jiyanê di bin rêberiya bijîjk de were destpêkirin.
Hîpertansiyon nexweşiyek kronîk e ku dikare pêşî lê were girtin û were dermankirin. Bi hişmendiya rast, pêşîlêgirtina çalak, û dermankirina zanistî, ew dikare bi bandor were kontrol kirin da ku ji bandorên zirarê dûr bisekine û jiyanek tendurist bike.
